De trommels
De lali en de trommels van Fiji: wat een trommelwelkom betekent
De houten slittrommel achter een Fijisch trommelwelkom: hoe hij wordt gemaakt, hoe erop wordt gespeeld, wat hij vroeger aankondigde en waarom hij nog steeds mensen samenbrengt.
Vind mijn avond ↗Kort antwoord
De lali is een houten slittrommel uit Fiji, uit één resonerende stam gesneden en meestal met stokken bespeeld. Wikipedia vermeldt dat hij vandaag de dag wordt gebruikt om gemeenschappen samen te roepen, bijvoorbeeld voor kerkdiensten, en om gasten in resorts te vermaken. Een trommelwelkom bij een avondshow doet dus wat de trommel altijd al heeft gedaan: het laat mensen weten dat de bijeenkomst op het punt staat te beginnen.
Wat de trommel is
Wikipedia beschrijft de lali als een idiofoon, een houten slittrommel uit Fiji, vergelijkbaar met de pate-trommels die in Polynesië op Tahiti en Samoa voorkomen. Hij wordt uit resonerend hout gesneden. Het artikel noemt ta vola en dilo als gangbare keuzes, en vermeldt dat voor heilige trommels voor geestenhuizen vesi werd gebruikt. Een slittrommel heeft geen vel. De klank komt uit het hout zelf, dat wordt uitgehold zodat de wanden trillen wanneer erop wordt geslagen, en de toonhoogte hangt af van de grootte en vorm van de stam. Dat verklaart waarom het geluid zo ver draagt. Een lali is gebouwd om over een heel dorp en verder gehoord te worden, niet om een rustig lied te begeleiden.
Hoe erop wordt gespeeld
Volgens het Wikipedia-artikel wordt de lali in sommige contexten vooral met de handen bespeeld, maar stokken, i uaua genoemd, zijn het meest gebruikelijk. De stokken zijn van zachter hout gemaakt zodat ze de trommel niet beschadigen. Vroeger gebruikten spelers een grotere en een kleinere stok samen. Trommels werden vaak in paren gemaakt, de ene kleiner dan de andere, en in tegenpunten bespeeld, iets wat volgens het artikel tegenwoordig zeldzaam is. Als je tromgeroffel hoort aan het begin van Fiji Untold, luister dan naar dat samenspel. Zelfs één speler kan een zware slag afwisselen met een lichtere, en twee spelers kunnen elkaar antwoorden. De boekingspagina vermeldt niet welke trommels de artiesten gebruiken, dus deze gids beweert niet dat het lali's zijn, maar het is wel de vorm waaruit het Fijische trommelen is ontstaan.
Signalen, kerk en resorts
Hetzelfde artikel vermeldt dat draagbare oorlogstrommels, de lali ni valou, twee of drie resonerende kamers hadden en complexe signalen over een slagveld doorgaven, terwijl een kleinere versie, de lali ni meke, in muziek wordt gebruikt. Het voegt eraan toe dat lali vandaag de dag worden gebruikt om gemeenschappen samen te brengen, bijvoorbeeld voor kerkdiensten, en om gasten te vermaken in hotelresorts. Speciale bouwwerken, bure ni lali genaamd, werden gebouwd om regen buiten de trommel en van de trommelaars te houden. Een trommel is dus achtereenvolgens boodschapper, oproep en musicus geweest. Wanneer een bedrijf een avond opent met tromgeroffel, leent het de oproep: een geluid dat zegt stop, luister, de avond begint. Dat is een specifiekere taak dan achtergrondmuziek, en daarom voelt een met tromgeroffel verwelkomde gast vaak als een echt begin in plaats van een prelude.
Luisteren met een plan
Je hebt geen training nodig om van de drums te genieten, maar drie kleine gewoontes helpen. Merk op waar het geluid vandaan lijkt te komen, want een slittrommel heeft een heldere, houtachtige aanslag die je makkelijk kunt lokaliseren. Let op de stiltes tussen de slagen, want veel van het patroon zit juist in die stilte. En let op wat de dansers op de maat doen en juist daarbuiten. In een vorm waarin muziek en beweging samen een verhaal vertellen, staat de drum dichter bij een verteller dan bij een begeleider. Wil je een stukje ervan mee naar huis nemen, dan is een gesneden lali of een kleine kavabowl een passender souvenir dan een massaproduct. Vraag waar het gemaakt is en door wie.
Veelgestelde vragen
Is een lali hetzelfde als een trommel met een vel?
Nee. Een lali is een houten slaginstrument, uitgehold uit een boomstam zonder vel, en de klank komt uit het hout.
Zal mij gevraagd worden om mee te spelen?
De boekingspagina vermeldt een welkom met drummuziek. Er staat niet dat gasten zelf meespelen, dus vraag het de verkoper als je wilt meedoen.
Bronnen